Omurilik, beyinden başlayıp omurga kemiği içinde, 2'nci lomber (bel) vertebraya kadar uzanan ve buradan sonra fibröz bir kordon şeklindeki filum terminale olarak devam eden bir merkez sinir sistemi organıdır.

Omurilik nedir? Ne işe yarar?
Omurilik nedir ne işe yarar?

Omurilik Nedir?

Meninks'ler adını alan -pia, arachnoidea ve dura- zarlarla çevrelenmiştir (aynen beyin gibi) ve beyin zarları, bu zarlarla devamlıdır. Pia ve arachnoide arasında omurilik sıvısı bulunur (bkz. Lomber Ponksiyon). 

Enine kesitte, ortadaki gri maddeyi çevreleyen beyaz bir maddeden ibaret olduğu görülür. Gri madde H harfi şeklinde olup, ön boynuzları, vücudun ön tarafına, arka boynuzları da arkaya uzanır. Ön boynuzlar, sinir sisteminin motör kısmıyla (kasları sinirlendiren kısım) ilgilidir, arka boynuzlar da hissi sinirlerle ilgili olup, beyne hissi impulsların iletilmesinde rol oynar. 

Omurilik Ne işe yarar?
Omurilik nedir? Ne işe yarar?

Büyük omentum, mideden bağırsakların ön yüzünü örterek sarkmaktadır. İltihap alanları çevresini sararak, batındaki hastalıkların yayılmasını önler.

Gri maddenin, l'inci torakal (göğüs) kısmı ile 3'üncü lomber (bel) kısmı arası, sempatik sistemin bir kısmını teşkileder (bkz. Sinir Sistemi). Akmadde, omurilik boyunca uzanan sinir liflerinin bulunduğu yerdir. 

Bu lifler, fonksiyonlarına göre, belirli bir düzende seyrederler. Omurilikten çıkan 31 çift spinal sinir, baş ve boynun bir kısmı dışında, vücudun kaslarını sinirlendirir ve buralardan hissi impulsları beyne iletirler. Her spinal sinirin, içinde motör liflerin seyrettiği bir ön kökü ve içinde hissi liflerin bulunduğu bir de arka kökü vardır. 

Arka kökte bir ganglion bulunur. İki kök birleşir ve vertebra deliğinden (vertebralar arası boşluktan) çıkıp iki dala ayrılır: Bir dal vücudun arkasına, diğeri de önüne gider. Bu sinir, ayrıca, omurganın iki yanında uza nan ganglionlar zincirine sempatik lifleri verir ve bu zincirden de lif alır.

Kol ve bacaklara gidecek spinal sinirler, büyük sinir ağları (plexusları) yapar (kol için, plexus brachialis, bacak için plexus lumbalis) ve buralardan kol ve bacak sinirleri çıkar. Batın ve göğüs sinirleri ise ayrı ayrı seyreden sinirlerdir. 

Spinal sinirler, çıktıkları vertebraya göre adlandırıldıkları halde -örneğin l'inci torakal sinir, l'inci torakal vertebray la ilgilidir omurilik, omurgadan kısadır. Bundan ötürü, en alt spinal sinirler, ver tebra kanalı içinde, çıkacakları deliklere doğru iyice oblik şekilde seyrederler.

Omurilik Ne İşe Yarar?

Beyin ve omurilik birlikte çalışır. Omurilik, beyin ve vücudun geri kalanındaki sinirler arasındaki bağlantıdır.
  • Omurilik vücudun hareket etmesini sağlar.
  • Sıcak ve soğuk sıcaklığı, titreşimi, keskin ve donuk hisleri hissedilmesini sağlar.
  • Kollarınızın ve bacaklarınızın pozisyonunu hissedilmesini sağlar.
  • Kan basıncını, kalp atış hızını ve vücut ısısını kontrol edilmesini sağlar.
  • Nefes alma, idrara çıkma (işeme) ve bağırsak hareketleri gibi bedensel işlevleri kontrol edilmesini sağlar.
  • Vücut hareket ettiğinde, mesajlar beyinden omuriliğe doğru ilerler. Mesajlar aynı zamanda omurilikten beyne iletilir, böylece kişi uzuvlarını hissedebilir.
Omurilikten dallanan sinirlere Spinal sinirler denir. Sinirler beş ana bölüme (yukarıdan aşağıya) ayrılır: servikal, torasik, lomber, sakral ve koksigeal. Omurilik ve sinirler çok kırılgandır.

Omuriliğin Zedelenmesi

Omuriliğin zedelenmesinin sonuçları, zedelenme seviyesine bağlıdır: Boyundaki yaralanma, boynun altındaki bü tün oluşumları ilgilendirebilir (felç veya hissiyat kaybı ya da her ikisi). Buna mukabil, lomber kemiklerin kırılması, katiyen lomber omuriliği etkilemeyebilir. 

Sinir dokusunun iyileşmesi bahis konusu olamaz ve bir spinal yaralanmadan (omurilik yaralanmasından) sonra, ne kadar iyileşemeyecek arızanın oluştuğunu hemen söylemek kabil değildir. İlk birkaç gün içinde, iyileşme başlar ve bu olay aylar sürebilir. 

Selim ve habis tümörler, omuriliğin hem içinde, hem de çevresinde oluşabilir ve bunların çoğu cerrahi müdahaleyle çıkartılabilir. Omuriliğin en sık görülen hastalığı, mültipl skleroz'dur. bkz. Sinir Sistemi, Mültipl Skleroz.

Yorum Yaz

Daha yeni Daha eski